HỒI ỨC TỔNG HỘI

Tháng 8/2001, với tư cách là Giám tỉnh, tôi tham dự tổng hội bầu cử được tổ chức tại Thành phố Providence, Tiểu bang Rhode Island (RI), Hoa Kỳ. Đáng lý ra, tỉnh dòng Việt Nam còn có thêm một đại biểu tham dự tổng hội, nhưng vì hoàn cảnh khó khăn, xin bề trên tổng quyền miễn, nên chỉ có tôi và cha bề trên phụ tỉnh Phaolô Trần Trung Dung.

Trụ sở Dòng Đa Minh đặt tại Roma, nhưng các tổng hội thường được tổ chức tại các tỉnh dòng. Cứ ba năm tổng hội một lần, và tổng hội này sẽ quyết định địa điểm tổng hội sau. Sau 1975, mặc dù hoàn cảnh khó khăn, nhưng tỉnh dòng Việt Nam vẫn có đại biểu tham dự các tổng hội, nếu không thể cử đại biểu trong nước, thì một anh em đang ở nước ngoài sẽ đi họp thay. Tới tổng hội Oakland, California, năm 1989, thì đại biểu từ trong nước mới tham dự đều đặn. Tổng hội là cơ quan quyền lực cao nhất trong hệ thống quản trị  của dòng. Việc tham dự tổng hội nói lên mối hiệp thông sâu xa giữa các tỉnh dòng, và nhất là cho thấy sự chia sẻ vào cùng một sứ vụ. Không đi tham dự là một thiếu sót lớn.

Tổng hội năm 2001 được tổ chức tại đại học Providence Collège. Đây là trường đại học duy nhất của dòng Đa Minh tại Hoa Kỳ và thuộc tỉnh dòng thánh Giuse miền Đông Hoa Kỳ. Các đại biểu được bố trí trong ký túc xá dành cho sinh viên. Khuôn viên trường khá rộng vì có tới vài ngàn sinh viên theo học tại đây. Để đón tổng hội, trường đã xây một ngôi nhà nguyện mới, bên dưới là hội trường.

Lần đầu 

Trong thực tế, với tôi, chưa biết nhiều về lối quản trị, nhưng đi họp cũng là một vinh dự, một trách nhiệm. Tôi nhớ là để chuẩn bị đi họp, tôi đã may một bộ veston cho trang trọng. Sang đến Hoa Kỳ, tôi còn được một anh bạn dẫn đi mua vài bộ đồ cho xứng với tư cách đại biểu tổng hội. Tuy thế, vào đến kỳ họp, thì hầu như anh em mặc áo dòng, còn những lúc khác, chẳng thấy ai mặc đồ long trọng cả, rất bình thường.

Vì là tổng hội bầu bề trên tổng quyền, nên phải có đề cử ứng viên trước. Các nghị huynh được chia thành nhóm theo vùng chẳng hạn như Á châu, Phi châu, Âu châu, Mỹ châu. Các đại biểu thuộc các vùng này sẽ đề cử ra một danh sách khoảng năm người có thể được bầu làm bề trên tổng quyền. Để cho kỹ lưỡng, các đại biểu còn họp nhau theo các ngôn ngữ (ba ngôn ngữ chính là Anh, Pháp, Tây Ban Nha). Sau khi hai nhóm này đã đề cử ứng viên, danh sách còn lại khoảng bốn đến năm vị được đề cử nhiều nhất. Trước ngày bầu cử, từng ứng viên này được mời vào trình bày cho tổng hội trong khoảng 10-15 phút về bản thân, suy tư về Dòng. Không tranh luận, nhưng có thể hỏi thêm một chút. Sau đó, vị này đi ra ngoài, và mời người khác. Các đại biểu nghe và suy nghĩ.

Trước ngày bầu bề trên tổng quyền, sẽ có một buổi sám hối, hòa giải. Các đại biểu cùng nhau cầu nguyện và xưng tội. Việc bầu cử không phải  chỉ là lá phiếu bên ngoài, nhưng còn phải phát xuất từ tâm hồn an hoà, với Chúa và với anh em. Bầu cử trong các tổ chức của Giáo hội không phải được tác động theo phe phái, nhưng là tìm thánh Ý Chúa của những tâm hồn tràn đầy ân sủng. Thật là cảm động !

Trong phiên họp bầu tổng quyền, chỉ các đại biểu chính thức có quyền bầu cử mới được hiện diện trong phòng họp, các khách mời không tham dự cuộc bầu cử này.

Ứng viên bất ngờ.

Trong các cuộc trao đổi, cũng có những gợi ý, dự đoán…, nhưng kết quả thường là bất ngờ. Chẳng hạn, trong tổng hội Providence, không mấy người nghĩ rằng cha Carlos Aspiroz Costa đắc cử, dù rằng ngài đang là Tổng biện lý (procurator generalis), thế mà Chúa lại chọn. Việc Chúa làm thường khác với dự tính của con người!

Sau khi được bầu, bề trên tổng quyền nhậm chức ngay. Bề trên tổng quyền của dòng Đa Minh không cần ai phê chuẩn. Tổng thư ký gởi văn thư trình cho đức giáo hoàng và ngài sẽ hồi âm bằng một thư chúc mừng. Trong nghi thức nhậm chức diễn ra ngay sau cuộc bầu cử, tân Tổng quyền được hai giám tỉnh của hai tỉnh dòng kỳ cựu là Toulouse và Tây Ban Nha tháp tùng đến trước vị chủ tọa để tuyên xưng đức tin. Thông thường, vị chủ tọa là giám tỉnh của tỉnh dòng nơi diễn ra Tổng hội.

Khi đã có bề trên tổng quyền, các ban sẽ tiếp tục làm việc để soạn thảo các bản văn về những điểm chính trong sinh hoạt của dòng. Các bản văn này sẽ được thông qua trong các phiên họp khoáng đại để trở thành bản văn chính thức được gọi là  công vụ.

Thời ấy, các tổng hội bầu cử thường diễn ra trong một tháng, còn các tổng hội khác kéo dài ba tuần. Tại tổng hội Providence, vì thấy thời gian họp dài quá, đã có ý kiến xin rút ngắn lại, nhưng tổng hội không chấp thuận với lý do là cần có thời gian để những ý kiến khác nhau được nêu lên. Các ý kiến phát biểu trong phiên khoáng đại, thường chỉ được phát biểu từ ba đến năm phút, theo ba ngôn ngữ chính, tuy nhiên, có vị phát biểu rất hăng, dài hơn nhiều, và sử dụng cả ngôn ngữ không đúng như quy định. Lúc sinh thời, cha giám tỉnh Gioakim Nguyễn Văn Liêm cũng kể đôi chút về những lần ngài đi họp. Ngài cho biết tại Tổng hội River Forest, ngôn ngữ chính thức còn cả tiếng Latin nữa và chính ngài cũng đã phát biểu bằng tiếng Latin (không biết có mấy người hiểu được !)

Đúng là tính dân chủ của Đa Minh. Họp hành  không phải chỉ nhằm đưa ra quyết định cho bằng lắng nghe nhau. Rất mất thời gian, nhưng lại là điều cần thiết. Lắng nghe, thấu hiểu, cảm thông rồi mới quyết định.

Nhân bàn đến chuyện lắng nghe, phải dài dòng thêm chút : Đó là phải đóng tiền để nghe. Chẳng biết các dòng khác thế nào, riêng dòng Đa Minh, đi họp tổng hội là phải đóng tiền. Hồi ấy, mỗi ngày phải đóng 50 USD cho chi phí ăn ở, chưa kể các chi phí khác như điện thoại và dã ngoại… Đi họp mà mỗi ngày chi phí cao quá, thấy mà xót. Trung ương Dòng chỉ có thể góp một phần cho các chi phí, phần còn lại do các đại biểu chia nhau.  Kể cả tiền vé máy bay. Các nghị huynh nộp vé máy bay cho tổng thư ký để chia đều tiền vé cho mỗi người, không kể đường xa hay gần, kể cả những đại biểu tại chỗ.

Về tổng thư ký

Trong tổng hội, người quan trọng nhất là Tổng thư ký. Tất cả chương trình hay sinh hoạt của Tổng hội Đều do vị này quyết định và thông báo. Tổng thư ký tựa như  trưởng ban tổ chức. Mọi thứ chương trình đều do vị này quyết định. Chắc chắn, vị này cũng có những phụ tá, bởi vì rất nhiều việc, từ chuyện ăn uống, nội dung các phiên họp, cả chương trình giải trí. Việc điều hành các phiên khoáng đại được trao cho các được ban Tổng cố vấn chọn trước.

Đối với tôi, lần đi họp tổng hội 2001 là một một kinh nghiệm quý báu để cùng hiện diện với Dòng và cảm nghiệm được sức sống của Dòng nhiều hơn.

Gs. Nguyễn cao Luật OP

Tháng 9/2018