TỔNG HỘI DÒNG ĐA MINH TỔ CHỨC TẠI VIỆT NAM

Chút âu lo

Khi nghe tin Tỉnh dòng Việt Nam sẽ đón tiếp tổng hội 2019, có người thắc mắc: sao Tỉnh dòng lại nhận đăng cai một sự kiện lớn như vậy ? Có liều lĩnh chăng ? Chúng ta có đủ khả năng và điều kiện thích hợp không ? Không khéo tổ chức luộm thuộm thì người ta cười cho ! Mà việc này là do mình tình nguyện hay bị chỉ định ? Địa điểm tổ chức tổng hội do ai xác định ?

Những ý kiến như thế thực ra không phải không có lý do, vì tỉnh dòng chưa từng tổ chức một sự kiện quốc tế như thế. Không phải tỉnh dòng Đa Minh mà thôi, các Dòng khác ở Việt Nam hình như cũng chưa bao giờ tổ chức một hội nghị tầm mức rộng rãi và đông đảo như thế. Nào là việc có được giấy phép tổ chức vốn không đơn giản, rồi cơ sở hạ tầng, phương tiện đi lại, đón tiếp, nhất là vấn đề ngoại ngữ, thông dịch… Ngôn ngữ chính thức trong các tổng hội hiện nay, là tiếng Anh, Pháp, và Tây Ban Nha. Tiếng Latin chỉ được dùng trong các bản văn Hiến Pháp, không còn ai sử dụng khi phát biểu. Về số lượng tham dự viên, tổng hội lần này là tổng hội bầu cử nên số tham dự viên đông hơn các tổng hội khác. Có khoảng 140 tham dự viên, trong đó có khoảng 102 vị có quyền bầu cử, ngoài ra còn 18 khách mời làm quan sát viên, 17 chuyên viên biên dịch, phiên dịch, và 03 chuyên viên điều hành các phiên họp khoáng đại. Chưa kể con số đông đảo anh chị em Đa Minh Việt Nam đảm nhận việc phục vụ.

Xác định địa điểm

Có thể nói việc xác định địa điểm tổ chức tổng hội vừa có tính cách tình nguyện vừa có tính chỉ định.

Theo lịch sử, tổng hội đầu tiên của Dòng, tổ chức tại tu viện ở Bolonia năm 1220, quy định các tổng hội sẽ được tổ chức hằng năm và luân phiên tại hai địa điểm: Bolonia (Italia) và Paris (Pháp). Trong lịch sử Dòng, quy định này được thay đổi nhiều lần về thời gian giữa các tổng hội cũng như về địa điểm tổ chức, (xin coi bài danh sách các Tổng hội).

Hiến Pháp Dòng hiện nay (số 413) yêu cầu mỗi tổng hội phải xác định địa điểm và thời gian cho tổng hội kế tiếp. Để tổng hội dễ thực hiện điều này, thường trước khi diễn ra tổng hội, ban tổ chức đã gởi một bảng câu hỏi đến các giám tỉnh, trong đó có câu hỏi về địa điểm cho tổng hội kế tiếp. Chẳng hạn sắp tới đây, các giám tỉnh sẽ nhận được bản câu hỏi đề nghị gợi ý địa điểm cho tổng hội 2022.

Từ những thông tin đó, tổng quyền sẽ gợi ý một vài tỉnh dòng chuẩn bị để trình bày về khả năng tỉnh dòng mình đảm nhận việc tổ chức tổng hội lần tới. Thực tế, vào những ngày cuối tổng hội, việc chọn địa điểm cho tổng hội kế tiếp diễn ra khá sôi nổi. Thường có ba bốn tỉnh dòng tình nguyện. Việc tình nguyện này rất ý nghĩa. Không phải như trường hợp các nước đua nhau đăng cai World Cup hoặc Olympic, vì tổ chức tổng hội không đem lại lợi nhuận kinh tế nào cả, ngược lại là đằng khác. Nhưng có thể nói đây là cơ hội để anh em nói lên tinh thần trách nhiệm liên đới đối với Dòng.

Nói tới trách nhiệm, thường chúng ta dễ nghĩ đến việc chỉ định, phân chia đồng đều… nhưng trong tinh thần liên đới thì việc tình nguyện lại là một điểm đáng trân trọng. Trong nhiều tu viện Đa Minh tại châu Âu, ngay cả việc chủ tế thánh lễ hằng ngày trong cộng đoàn cũng do chính anh em tình nguyện chứ không phải do bề trên chia trên bảng công tác. Mặc dù cách thức đó có thể là cơ hội cho một vài anh em trốn tránh nhưng tình trạng tiêu cực đó không làm mất vẻ đẹp của sự tình nguyện, và cũng không làm những anh em khác nản chí.

Trở lại vấn đế đăng cai tổ chức tổng hội. Tại tổng hội Roma 2010 chẳng hạn, có ba tỉnh dòng tình nguyện đăng cai tổ chức tổng hội 2013, một tỉnh dòng khác lại ngỏ ý mặc dù không tình nguyện nhưng nếu được lựa chọn cũng sẽ sẵn sàng. Mỗi tỉnh dòng đăng cai phải trình bày lý do, những ưu điểm khuyết điểm nếu tổ chức tổng hội ở tỉnh dòng họ. Thậm chí có tỉnh dòng còn làm cả một Vidéo Clip để minh hoạ và bảo vệ cho ý kiến của họ. Sau khi các đại biểu thảo luận, chỉ còn hai ứng viên nổi bật. Trong phiên họp khoáng đại, một đại biểu nêu ý kiến với tỉnh dòng tình nguyện đăng cai : “Dịp tháng Bảy thời tiết như thế nào ở nước quí vị ?” – “Thưa là mùa Đông !” Nước đó nằm ở Nam bán cầu. Cả hội trường xôn xao, không biết vì sợ cái lạnh hay sợ không có cơ hội ra khỏi nhà ! “Nhưng mùa Đông thì tốt hơn, vị giám tỉnh giải thích, vì mùa Đông không có muỗi”. Lời giải thích đó xem ra không thuyết phục được nhiều người. Trong khi đó, ứng viên thứ hai trình bày rằng tháng Bảy là mùa hè ở đất nước chúng tôi, và địa điểm tổ chức nằm ngay bãi biển. Có chiếu hình ảnh từ tu viện chỉ cần bước xuống mấy bậc thang là đến biển ! Thế là vấn đế được giải quyết cách nhanh chóng.

Tuy việc tổ chức tổng hội không mang lại lợi nhuận kinh tế, nhưng lợi ích về tinh thần thì không thể chối cãi. Vì thế, khi trình bày đề nghị tổ chức tổng hội lại Croatia, vị giám tỉnh tỉnh dòng này đã nại đến sự hiện diện của anh em Đa Minh tại đất nước này. “Anh em Đa Minh đã đặt chân đến Croatia từ thời mới khai sinh Dòng, ngài nói, nhưng chưa từng có tổng hội nào ở đây cả. Và hiện nay, ơn gọi Đa Minh tại đất nước chúng tôi khá mờ nhạt, vì thế chúng tôi rất mong có một sự kiện lớn của Dòng để làm mới lại sự hiện diện của anh em Đa Minh tại Croatia”.

Tổng hội tại Việt Nam

Tại tổng hội Bolonia 2016, tỉnh dòng Việt Nam hoàn toàn không có ý định đăng cai tổng hội 2019. Thực sự trong chuyến kinh lý tỉnh dòng Việt Nam vào năm 2014, khi đến thăm trung tâm mục vụ thánh Martinô Hố Nai, tổng quyền Bruno Cadoré đã ngỏ ý có thể tổ chức tổng hội ở Việt Nam. Nhưng xét trung tâm chỉ có hơn 120 phòng, nên ngài cũng phân vân, và gợi ý chờ tổng hội giám tỉnh hay tổng hội giám định viên thì phù hợp hơn, vì số đại biểu vừa với sức chứa của trung tâm.

Vì thế, tại tổng hội Bolonia 2016, không có ý kiến từ tỉnh dòng chúng ta. Trong khi có ít là ba tỉnh dòng khác tình nguyện đăng cai. Thế nhưng điều khác thường đã xảy ra: nhiều nghị huynh gợi ý tỉnh dòng Việt Nam. Cha giám tỉnh Nguyễn Đức Hoà đã phải điện thoại về Việt Nam hỏi ý kiến một số vị trong ban cố vấn tỉnh dòng. Cuối cùng, với sự đồng ý của Giám tỉnh tỉnh dòng Việt Nam, tổng hội đã biểu quyết địa điểm tổ chức tổng hội 2019 là Việt Nam.

Mặc dù có ý kiến cho rằng chi phí tổ chức ở Việt Nam rẻ hơn các nước châu Âu, thậm chí bằng một phần ba, nhưng việc lựa chọn chắc chắn không dựa trên tiêu chuẩn đó. Bởi vì cách tính chi phí một tổng hội dựa vào chi phí ăn ở là chưa hoàn toàn hợp lý. Thực sự thì chi phí sinh hoạt ở Việt Nam có phần rẻ, nhưng ngoài chi phí ăn ở còn chi phí đi lại. Nếu tổ chức tổng hội tại một nước châu Âu thì vé máy bay đi lại của các đại biểu rẻ hơn nhiều. Tính sơ sơ 100 đại biểu từ châu Âu đến Việt Nam thì số tiền cho chi phí đi lại cao hơn rất nhiều, không dưới 100.000 usd.

Do đó, chúng ta hiểu được lý do tại sao anh em trong dòng muốn tổ chức tổng hội tại Việt Nam. Đơn giản vì anh chị em Đa Minh tại Việt Nam đang có tiềm lực trẻ trung đông đảo. Nhất là ai cũng ngạc nhiên trước con số hơn 100.000 giáo dân Đa Minh. Vì thế, sự kiện tổ chức tổng hội tại Việt Nam muốn nói lên sự quan tâm của toàn Dòng đối với anh chị em Đa Minh tại Việt Nam. Đây là cơ hội để chúng ta giới thiệu cho anh chị em Đa Minh trên toàn thế giới thấy tâm tình gắn bó và tri ân của chúng ta đối với toàn Dòng.